Loader

Arabische fotografie aan de Seine

Afgelopen week bezocht ik met een paar collega’s van het Grote Midden-Oosten Platform het Institut du Monde Arabe in Parijs — een van de mooiste instituten in Europa met kennis, kunst en kibbeh uit de Arabische wereld. Een mooie inspiratiebron.

Aan de oevers van de Seine huist het Institut du Monde Arabe in een imposant gebouw, ontworpen door Jean Nouvel, die ook het Louvre in Abu Dhabi tekende. De zuidzijde van het gebouw is volledig bedekt met metalen mashrabiyya’s: gerasterde vensters die reageren op het zonlicht door zich te openen en sluiten. Helaas is dit ingenieuze systeem nu kapot; de Saoedi’s hebben al een cheque van 3 miljoen euro uitgeschreven, vertelde een van de medewerkers ons.

Historische sporen

Aanleiding voor ons bezoek was de opening van de tweede Biennale des photographes du monde arabe contemporain. Op acht plekken in Parijs zijn prachtige foto’s tentoongesteld van fotografen uit de Arabische wereld, die de regio in een ander daglicht moeten stellen. Dat is hard nodig, schrijft een van de curatoren:

‘Welk beeld bestaat er vandaag de dag van de Arabische wereld en zijn artistieke sector, zowel van buitenaf gezien als van binnen? Een wereld die zich altijd lijkt te bevinden tussen pijn en lijden, gekenmerkt door de angst van een onzekere toekomst. Overweldigd door een stortvloed aan dramatische informatie die door eenzijdige media wordt verspreid, als gevangenen van een ideologie die zich ontwikkelt tussen een hergebruikt discours en foutieve voorstellingen, hebben we de neiging om de historische sporen te vergeten die deze landen hebben nagelaten op de kunst en cultuur.’

Culturele banden

Zeker in Frankrijk heeft de Arabische wereld zijn sporen nagelaten. Niet in de laatste plaats in de tijd dat Frankrijk heerste over grote delen van Noord-Afrika en de Levant. Lees het rijke boek The French Intifada van de Britse historicus Andrew Hussey en je begrijpt beter de weerzin van veel jongeren uit de banlieues tegen het ‘liberté, egalité et fraternité’. Het boek heeft de veelzeggende ondertitel: The long war between France and its Arabs.

Niet voor niets vindt de Franse overheid het belangrijk om ‘sterke culturele banden’ en een ‘constructieve dialoog’ te onderhouden met de Arabische wereld. Het Institut du Monde Arabe is een belangrijk platform hiervoor, waaraan de overheid jaarlijks 12 miljoen euro spendeert.

Bredere kijk

De geschiedenis van Nederland met de Arabische wereld gaat minder lang terug en is in sommige opzichten minder intensief dan die van Frankrijk — wij hebben er immers geen land of volk gekoloniseerd. Toch hebben ook wij nauwe banden met de regio, of we dit nu willen of niet. Van de gastarbeiders uit Marokko in de jaren zestig tot de vluchtelingen uit Syrië en Irak vandaag. En de jongeren uit onze eigen steden en dorpen die zich aangetrokken voelen tot de ‘heilige strijd’ in het Midden-Oosten.

Ook Nederland heeft behoefte aan het cultiveren van een constructieve dialoog met de Arabische wereld. Met enige bescheidenheid neemt het Grote Midden-Oosten Platform die taak op zich. Misschien niet met een instituut aan de oevers van de Amstel, Maas of Oudegracht. Maar wel met dezelfde overtuiging dat een goede verstandhouding met onze buren uit en in de Arabische wereld begint bij een bredere kijk op wie zij daadwerkelijk zijn.