Loader

Arabische jongeren aan het woord

Vorige week verscheen de Arab Youth Survey 2018: een jaarlijkse peiling onder 3.500 jongeren in 16 landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA). Werk en onderwijs zijn de belangrijkste prioriteiten voor jongeren. Met de Verenigde Arabische Emiraten als lichtend voorbeeld.

Dit is de tiende editie van de Arab Youth Survey, en ieder jaar opnieuw vind ik het een interessante bron van informatie. Vooral omdat dit onderzoek de regio niet presenteert als een speelbal van geopolitieke ontwikkelingen. Maar als een plek waar honderden miljoenen mensen leven, wonen, werken, naar school gaan en liefhebben. Iedere manier om hen aan het woord te laten, is wat mij betreft ontzettend welkom. Zo heb ik onlangs met veel plezier gekeken naar een documentaire van VICE Arabia: Wat betekent het om jong en Arabisch te zijn?

De waarde van de Arab Youth Survey is dat een enorm aantal jongeren direct wordt gevraagd naar hun ideeën voor de toekomst. Dat is belangrijk, omdat — en dit kan niet vaak genoeg gezegd worden — bijna 60 procent van de jongeren in de MENA-regio jonger is dan 30 jaar. Bouwen aan een betere toekomst voor deze regio begint bij deze generaties.

Werk en onderwijs

Verschillende dingen vielen me op. Voor het eerst wordt niet de Verenigde Staten, maar Rusland gezien als de belangrijkste niet-Arabische bondgenoot. Europa komt niet voor in de top-vijf van internationale bondgenoten. Jongeren vinden CNN de meest betrouwbare nieuwsbron, en Al Jazeera de minst betrouwbare. En schrijnend vind ik de uitzichtloosheid van veel jongeren in de Levant: 72 procent van hen geeft aan dat de beste tijden allang achter ons liggen en het alleen maar de verkeerde kant opgaat met de regio.

Jongeren is ook gevraagd wat de belangrijkste prioriteiten zijn voor de regio voor de komende tien jaar. Meer banen en beter onderwijs staan bovenaan de lijstjes. Dit moet een aansporing zijn voor alle overheden en internationale organisaties die zich betrokken voelen bij de miljoenen jongeren in de MENA-regio. De Nederlandse overheid heeft dit goed gezien. Zij richt zich in haar nieuwe beleidsnota op (beroeps)onderwijs en werk voor jongeren in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Emiraten als voorbeeld

Misschien is het goed om daarbij te kijken naar ontwikkelingen in de Verenigde Arabische Emiraten. Want in alle tien edities van de Arab Youth Survey staan de Emiraten stijf bovenaan het lijstje als aan jongeren wordt gevraagd: in welk land zou jij willen wonen? Of: welk land zou een voorbeeld moeten zijn voor jouw land?

Hierbij moet ik direct een kanttekening plaatsen: de Arab Youth Survey is een project van ASDA’A Burson-Marsteller, een internationaal pr-bureau met zijn hoofdkantoor in Dubai en met veel opdrachten in de Emiraten. Het is dus waarschijnlijk geen toeval dat de Emiraten er goed uitkomen in deze enquête. En Al Jazeera als onbetrouwbare nieuwsbron? In hun vete met Qatar hebben de Verenigde Arabische Emiraten vorig jaar nog geëist dat Al Jazeera op zwart gaat. Slechte publiciteit voor dit televisienetwerk kan dus geen kwaad. ASDA’A Burson-Marsteller claimt met de Arab Youth Survey ‘evidence based insights’ te verschaffen. Maar enige voorzichtigheid is dus op zijn plaats.

Tegelijkertijd betekent dit niet dat we de resultaten van deze enquête helemaal niet kunnen gebruiken. Ook in andere onderzoeken geven Arabische jongeren aan graag te willen verhuizen naar de Emiraten – bijvoorbeeld in deze enquête van een organisatie uit Qatar (2010) of deze analyse van Europese onderzoeksinstituten (2017).

Met alle kanttekeningen erbij is het goed om te onderzoeken wat de Emiraten voor Arabische jongeren zo aantrekkelijk maakt. Want, zoals Raed Barqawi, hoofdredacteur van de krant Al Khaleej, schrijft in zijn commentaar bij de Arab Youth Survey: ‘The UAE, ultimately, is doing something right when it comes to youth.’

Niet alleen geld

Jongeren noemen zelf veiligheid, banen met goede salarissen en kwalitatief goed onderwijs als belangrijkste redenen om in de Emiraten te willen wonen. Natuurlijk, de Emiraten hebben enorme olie-inkomsten waarmee ze deze voorzieningen kunnen betalen. Maar met geld alleen kom je er niet: ook een heleboel geld kun je verkeerd uitgeven. Zo besteden veel MENA-landen relatief veel geld aan het (hoger) onderwijs in hun landen, gemiddeld soms zelfs meer dan westerse landen doen (zie dit gedetailleerde rapport van de Wereldbank). Aan de kwaliteit van het onderwijs is dat echter niet terug te zien.

Wat doen de Emiraten dan goed? Een flink budget is belangrijk, en een jonge vrouw als minister voor jeugd is symbolisch waardevol. Raed Barqawi spreekt over het ‘Emirati model’, dat bestaat uit drie elementen: ‘invest in youth, nurture their dreams, and catalyse their contribution to society’. Het zijn prijzenswaardige ambities, maar ze zeggen me weinig. Een paar jaar geleden onderzocht ik het jeugdbeleid van de Marokkaanse overheid, en daar kwam ik dezelfde ambities tegen. De vertaling naar concrete mogelijkheden voor jongeren in de praktijk, daar gaat het om.

En daarin lijken de Verenigde Arabische Emiraten dus aardig te slagen. Het is het waard om dat verder te onderzoeken. Met een kritische blik. En met de wil om niet alleen te kijken naar wat er misgaat in de regio, maar ook naar inspirerende succesverhalen.