Loader

Jongeren voor vrede en veiligheid

Laat jongeren meepraten en meebeslissen over vraagstukken van vrede en veiligheid, schrijven VN-onderzoekers. In Marokko zag ik hoe dit ook kan gaan over een lokale busverbinding.

Onlangs was ik bij een bijeenkomst in het Vredespaleis over de ‘next generation peace builders‘. Een enigszins vreemde term, omdat de middag juist ging over de rol die jongeren nu kunnen spelen bij vraagstukken van vrede en veiligheid. Niet in de toekomst. Maar goed, de bijeenkomst was er niet minder interessant door.

Historische resolutie

Aanleiding voor de bijeenkomst waren de resultaten van een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. In december 2015 nam de Veiligheidsraad een historische resolutie aan, waarin de lidstaten worden opgeroepen om de vertegenwoordiging van jongeren in besluitvorming op alle niveaus te vergroten. In deze resolutie worden jongeren nu eens niet alleen gezien als slachtoffers (jonge vrouwen en kinderen) of als daders van geweld (jonge mannen), maar vooral als ‘resources for peace’. Een erkenning op papier, maar wel een heel belangrijke.

In de resolutie wordt opgeroepen om een onderzoek te doen naar ‘the youth’s positive contribution to peace processes and conflict resolution‘. Die studie is nu zo goed als klaar. Een samenvatting is een paar maanden geleden gepubliceerd, de volledige versie verschijnt waarschijnlijk deze zomer.

Het onderwerp van de studie is, op z’n zachtst gezegd, nogal breed. Zeker omdat het hier gaat over jongeren wereldwijd. Toch zijn de onderzoekers, die ruim 4.200 jongeren hebben geïnterviewd, erin geslaagd een bij vlagen scherpe analyse te geven.

Paniekvoetbal

De kern van die analyse is, wat mij betreft, dat in veel landen en in grote delen van de wereld jongeren steeds meer als een bedreiging worden gezien door overheden. Dat zien we terug in kortetermijnbeleid gericht op de symbolische bestrijding van excessen. Policy panic, noemen de onderzoekers dat. Dit gevoel van bedreiging is volgens hen echter ongegrond. Zo klopt de aanname niet dat een zeer jonge bevolking (youth bulge) per definitie een groter risico op geweld betekent. Het zijn de bredere sociaaleconomische, culturele en politieke factoren die een rol spelen bij het wel of niet meedoen aan geweld.

Dit ‘paniekvoetbal’ van overheden leidt in veel landen tot repressieve maatregelen die gericht zijn op het beschermen van de veiligheid. Wereldwijd komt de grootste bedreiging voor jongeren en jongerenbewegingen vanuit hun eigen overheden, vertelde een van de onderzoekers tijdens de bijeenkomst. ‘So we should talk about the way states treat their own youth.

Want die repressieve maatregelen moeten maskeren dat diezelfde overheden vaak ernstig tekortschieten in het beschermen van de rechten van jongeren. En in het bieden van goed onderwijs, kansen op een baan en degelijke sociale voorzieningen.

Geweld als uitweg

Het VN-onderzoek heeft gebruikgemaakt van een groot aantal deelonderzoeken, waaronder een fraaie studie van ‘Search for common ground’ over jongeren in Tunesië. Op basis van veel interviews, vooral met hard to reach-jongeren, heeft deze organisatie in kaart gebracht hoe Tunesische jongeren denken over geweld en vrede, en hun eigen rol daarbij.

De studie laat goed zien dat geweld vaak een uitweg moet bieden uit een leven met weinig perspectief. De aanbevelingen gaan dan ook vooral over het tegengaan van allerlei vormen van uitsluiting van jongeren – maatschappelijk, politiek en economisch. Want dat is wat veel Tunesische jongeren ervaren:

In their own words, no one listens to them, they are the object of the disdain of the elites, and have been abandoned to a life of poverty, unemployment, and isolation. They live in a cultural desert, with nothing to do, no goals to accomplish, and face loneliness and disconnection from their community. They are not the hope for the future, but a problem for which to find solutions.

1 dollar per jongere

Het VN-rapport stelt jongeren centraal en pleit voor een beweging van demographic dividend naar peace dividend. Een hele lijst algemene maar belangrijke aanbevelingen passeert de revue. Van het beschikbaar stellen van 1,8 miljard dollar voor investeringen in jeugd (1 dollar voor ieder kind en iedere jongere), tot het instellen van quota voor de directe deelname van jongeren aan vredesprocessen en politieke transities.

Een andere aanbeveling is om te investeren in safe community spaces for civic dialogue: plekken (fysiek of online) waar jongeren actief meepraten en meebeslissen over de prioriteiten voor hun gemeenschappen en de verdeling van financiële middelen. Ik vind dit een mooie aanbeveling omdat die overal uitgevoerd kan worden. Internationaal, nationaal en lokaal. In grote steden en in kleine dorpen. Binnen grote bedrijven of kleine organisaties. Laat jongeren meepraten én meebeslissen over datgene wat hen direct aangaat.

Bus naar Tanger

Dat doet me denken aan een bezoek, een paar jaar geleden, aan de lokale jongerenraad van Asilah. In deze kleine stad in het noorden van Marokko hebben zo’n 300 jongeren in een openbare verkiezing hun vertegenwoordigers gekozen. De jongerenraad is onderdeel van het bestuur van de gemeente. Niet formeel, wel in de praktijk. Gaat dit over vrede en veiligheid? Misschien niet direct. Een van de hoogtepunten was de lobby van de jongerenraad voor een directe busverbinding naar Tanger, waar de dichtstbijzijnde universiteit staat. Dit gaat over goed onderwijs, en over gelijke kansen voor iedereen. Ook dat gaat over vrede en veiligheid.